Χορός  “ Κλανιάτσκα ή Προσκυνητός ”. Το έθιμο του Γάμου…κληροδότημα της Γρίβας στον Πολιτισμό !

Ημερομηνία : 13 Νοεμβρίου 2008Πολιτιστικός Σύλλογος banner logo

Η πολιτιστική μας παράδοση, βγήκε από την ίδια τη ζωή. Καθημερινές, απλές  ιστορίες αγάπης, έρωτα,  χαράς και πόνου γνέθουν το Μωσαϊκό της μετέπειτα πολιτιστιμικής μας ταυτότητας. Οι Ιστορίες αυτές μπορεί να πάρουν διάφορες μορφές. Να γίνουν ένα υφαντό, ένα φόρεμα, μια αστεία ή λυπητερή ιστορία, μια παροιμία, ένα χωρατό που θα μας διασκεδάζει, κάτι «Σοφό» να μας δείξει τον δρόμο όταν χαθούμε, ένα τραγούδι, ένας χορός … η να συμπιεστή σ’ ένα Προσκύνημα !

Μιά από τις πιό σημαντικές στιγμές, στη ζωή κάθε κοπέλας, ήταν ο Γάμος της. Την τελευταία εβδομάδα του Γάμο, όλων οι προσοχή ήταν στραμμένες πάνω της. Το τιμώμενο πρόσωπο, ενός λαμπρού γεγονότος, σ ένα πλήθος εθίμων.

Η Κοινωνική Δομή της Γρίβας, στην ουσία του εθίμου:

  • Κλανιάτα = Χαιρετίσματα !
  • Κλανιάτσκα = Μικρός Χαιρετισμός !

Το έθιμο «Κλανιάτσκα» της Γρίβας, στην Παιονία του Κιλκίς, στην Μακεδονία, έχει βαθιές ρίζες μέσα στο Χρόνο και αποτελεί έθιμο του Γάμου.
Η Δομή της Οικογένεια στη Γρίβα ήταν Πατριαρχική. Μέσα στο ίδιο σπίτι ζούσαν συνήθως 3 γενιές. Οι παππούδες, οι Γονείς και τα παιδιά.
Αρχηγικές μορφές  της Οικογένεια ήταν ο παππούς και η Γιαγιά. Βαρύνουσα γνώμη είχαν τα παιδιά τους, αγόρια και κορίτσια. Δευτερεύουσσα γνώμη είχαν οι  Νύφες.

Όλα τα μέλη όμως εργαζόταν γιά το κοινό καλό και την πρόοδο της Οικογένειας.
Κατ’ αρχάς αυτής καθ’ αυτής και κατόπιν ευρύτερα των Συγγενών τους.
Σχεδόν πάντοτε στην Οικογενειακή επιχείρηση η εργασία ή οι εργασίες γινόταν από τα ίδια τα μέλη. Έτσι η ασκηθείσα τέχνη έμενε μέσα στην Οικογένεια, μειώνοντας τον ανταγωνισμό και αναλόγως των δεξιοτήτων που αναπτύσσονταν, η εργασία επεκτεινόταν ή εκτρεπόταν σε νέες κατευθύνσεις, αναλόγως των ταλέντων και των ικανοτήτων που εμφανίζανε τα νέα Μέλη.

Ο Παππούς και η Γιαγιά ήταν εκείνοι που είχαν τον πρώτο ρόλο στις αποφάσεις της Οικογένεια, συμβουλευόμενοι όμως αρκετές φορές και τα παιδιά τους.
Συνήθως στο Βραδινό τραπέζι, γινόταν οι αναλύσεις της καθημερινής δραστηριότητας της Οικογένεια. Εκεί παραθέτονταν όλες οι δράσεις και οι αντιδράσεις γιά ανάλυση.
Κάθε θετική σκέψη ήταν καλοδεχούμενη, χωρίς όμως να αποτελεί μελλοντική απόφαση, από τους γηραιότερους.

Η συμπαγή αυτή μορφή Πατριαρχικής οικογένειας είχε αυστηρούς κανόνες και κάθε νέα Νύφη έπρεπε να αποδεχτεί τον νέο ρόλο που θα της πρόσδιδαν.

Η αποδοχή εισόδου, στην Οικογένεια ήταν τελετουργική και περιλάμβανε,  τον διαμοιρασμό Δώρων, της νύφης ως ένδειξη σεβασμού και επίδειξης πλούτου. Η πλούσια προίκα της, προοιώνιζε την καταγωγή της και την δυναμική της, να συμμετέχει στην αύξηση του βιοτικού επιπέδου της νέας της πλέον Οικογένειας.

Η αποτύπωση του εθίμου :
Όταν η Νύφη επιστρέφει πλέον παντρεμένη, από την Εκκλησία του Χωριού,  έξω από το νέο της Σπίτι, την περιμένουν όλοι οι συγγενείς του γαμπρού. Ο Γαμπρός την ασπάζεται, την αποχωρίζεται κι ανεβαίνει στο σπίτι.
Το έθιμο προστάζει την παράκληση αποδοχής της Νύφης προς την νέα της Οικογένεια, με την απόδοση τριών  επικύψεων, σε κάθε συγγενή, ως ένδειξη υπακοής.
Ιεραρχικώς, αρχίζει την επίκυψη στον Αρχηγό της Οικογένεια, τον παππού, ο οποίος την υποδέχεται στο Σπίτι του.

Κλανιάτσκα δεκαετία του '50Εικ. Νύφη, στη Γρίβα, έτοιμη να κάνει «Κλανιάτσκα» (Δεκαετία ’50)

Τα δώρα που θα χαρίσει η Νύφη, δίδονται με Ιεραρχική σειρά στα Μέλη της Νέας της Οικογένειας.
Εφόσον κάνει 3 επικύψεις,χαρίζει, όποια δώρα πιστεύει αυτή ότι αρμόζουν, στην περίσταση από αυτά που αυτή και οι Μπρατίμες της έχουν επιλέξει.
Υποχρεωτική προσθήκη σε κάθε Δώρο είναι ένα Μαντήλι κι ένα ζευγάρι Κάλτσες και παλιότερα Τσουράπια.
Κλανιάτσκα Χορευτικό Γρίβας 1981Εικ. Χορός «Κλανιάτσκα» (Χορευτικός Σύλλογος Γρίβας,στη Γρίβα 1981) *

Κλανιατσκα

Εικ.  Χορός «Κλανιάτσκα» (Χορευτικός Σύλλογος Γρίβας 1991) *

Αν ο Λαβών ή η Λαβούσσα μείνουν ικανοποιημένοι από τα Δώρα τότε τα ανεβάζουν ψηλά πάνω από το κεφάλι τους, να τα δούν όλοι οι συγγενείς, και όλοι μαζί φωνάζουν, ως ένδειξη αποδοχής. Μετά την αποδοχή του δώρου, η νύφη κάνει 3 μικρά προχωρητικά βήματα, πλησιάζοντας την νέα της οικία.
Χώρο που «Κέρδισε» δικαιωματικά με τα δώρα της.

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Όταν πλέον έχει τελειώσει με τα «Υποχρεωτικά» Δώρα, η νύφη μπορεί να δώσει δώρα σε όποιους ή όποιες αυτή θέλει. Οι Ιαχές αποδοχής συνεχίζονται και ενίοτε γίνονται ακόμα δυνατότερες , καθότι δείχνουν την θέληση της Νύφης να αγκαλιάσει όλους τους συγγενείς της  νέας της Οικογένειας.

Όλες οι γυναίκες που έλαβαν Δώρο, σχηματίζουν έναν Κύκλο γύρω από τη Νύφη και με τη σειρά τους κάνουν 3 Επικύψεις, κρατώντας το μαντήλι που τις χάρισε στο προτεταμένο Δεξί χέρι, ως ένδειξη και του δικού τους σεβασμού προς αυτή και χορεύουν γύρω της.

Κατόπιν πλησιάζει  την Πεθερά της, που κρατάει ένα δίσκο με ευλογημένη λειτουργιά, ρύζι, κουφέτα και λουκούμια από τον Γάμο.
Καθώς η νύφη κάνει 3 επικύψεων προς αυτή, την 1η νοικοκυρά του σπιτιού, η πεθερά της  τοποθετεί τον δίσκο στο κεφάλι και ακολουθεί ρυθμικά την επίκυψη. Έτσι γίνεται αντιληπτό ποιος έχει το κουμάντο στο νοικοκυριό.
Η Νύφη πιάνει και σκορπά το περιεχόμενο του δίσκου σε 3 φορές, προς 3 κατευθύνσεις τη φορά. Εμπρός, πίσω και στο πλάι, ώστε να ριζώσει στο σπιτικό αυτό.
Της δίνουν να πιεί νερό, από γυάλινο ποτήρι ή Μπουκάλι 3 φορές, το οποίο μετά το πετάει στο έδαφος. Αν Σπάσει σημαίνει ότι θα κάνει Αγόρι.
σ.σ.Συντάκτη : Δυστυχώς το Δικό μας μπουκάλι, δεν έσπασε. Ούτε καν ξεφλούδισε. Έτσι κάναμε πρώτα δύο Κόρες και μετά ένα Παιδί 😉 .

Κατόπιν ο Πεθερός της την ανεβάζει στο καινούργιο της σπίτι.


ΒίντεοΓυναίκες του Συλλόγου Γυναικών Γρίβας, χορεύουν Κλανιάτσκα

* Ο Χορός, γιά να τιμηθούν τόσο η Νύφη όσο και οι Γυναίκες του Σοϊού,  κατά την απόδοση του, χωρίστηκε σε 2 μέρη.
Στο 1ο μέρος οι Χορεύτριες αντιγράφουν τις επικύψεις (Κλανιάτες) της Νύφης κι έχουν τα χέρια στη μέση. Τα Χορευτικά βήματα είναι μικρά με κλεισίματα, όπως τα προχωρητικά της Νύφης στο έθιμο.
Στο 2ο μέρος προτείνουν το δεξί χέρι προς το κέντρο του κύκλου, όπως έκαναν οι γυναίκες του Σοϊού και στην ανάταση φωνάζουν.Τα βήματα είναι αντίστοιχα του 1ου μέρους της Μπέλα Ολυμπίας.
Γίνεται και Μαίανδρος, αν το επιθυμεί η πρωτοχορεύτρια.

σ.σ. Συντάκτη : Βιώνοντας καθημερινά την ξεδιάντροπη κλεψιά της γνήσιας Ελληνικής Μακεδονικής μας κληρονομιάς από τους γείτονες, οφείλω να πω ότι οποιαδήποτε αντιγραφή ή παραποίηση της ανωτέρω Ιστορίας αποτελεί υφαρπαγή.
Βέβαια είναι δύσκολο να αλλάξεις τον ΚΛΕΦΤΗ και δυσκολότερα τον ΣΦΕΤΕΡΙΣΤΗ .

Έρευνα – Καταγραφή: Χρήστος Αθ. Κόιος

signature

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s