Όλες οι «Κλανιάτσκες» μας … στον Άσκαυλο !

Ημερομηνία : 26 Ιουλίου 2018 Askavlos banner

Κλανιάτσκα = Υπόκλιση !

σ.σ. Συντάκτη : Σε ανταπόδοση της τιμής που μας έκανε το (Σωματείο Προστασίας & Διάδοσης Ελληνικών Παραδοσιακών Χορών, «Άσκαυλος») , το άρθρο θα φέρει το λογότυπο του Συλλόγου!

Ένα μοναδικό χαρακτηριστικό αναγνώρισης της παράδοση της Γρίβας, σε όλη την  επαρχία Παιονίας του Νομού Κιλκίς στην Γνήσια Ελληνική Μακεδονία κι ολόκληρο τον Ελληνισμό, είναι ο χορός Κλανιάτσκα», στο Δρώμενο του Γριβιώτικου Γάμου.
πληροφορίες του Χορού «Κλανιάτσκα» … ΕΔΩ

Ο χορός «Κλανιάτσκα», αποδόθηκε με πολιτισμική ακρίβεια κι ευπρέπεια, από το (Σωματείου Προστασίας & Διάδοσης Ελληνικών Παραδοσιακών Χορών, «Άσκαυλος») με Χοροδιδάσκαλό τον Διονύση Λουκάτο, στην ετήσια παράσταση του Σωματείου «Στην πλατεία». 
πληροφορίες της Παράστασης … ΕΔΩ !
Η «Πλατεία της Γρίβας» … ως πολιτισμική έννοια πληροφορίες … ΕΔΩ !

Η Αφίσα της παράστασης και της ενότητας της Γρίβας :

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.


Το πρόγραμμα και οι παραδοσιακές πληροφορίες της Ενότητας
… «Γάμος στη Γρίβα & η υπόκλιση (Κλανιάτσκα) της Νύφης» :
IMG_0001
IMG_0002
IMG_0003
Φωτογραφίες «Ροής» της Παράστασης «Στην Πλατεία» !

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

«Γάμος στη Γρίβα και η Κλανιάτσκα (Υπόκλιση) της Νύφης» :

Σωματείο Προστασίας & Διάδοσης Ελληνικών Παραδοσιακών Χορών «Άσκαυλος»
Χοροδιδάσκαλος : Διονύσιος Λουκάτος

Πληροφορίες Συλλόγου

:
Ο «Άσκαυλος», ιδρύθηκε το καλοκαίρι του 2011 και έχει ως στόχο να αναδείξει τον λαϊκό-παραδοσιακό πολιτισμό ολόκληρης της Ελλάδας μέσω των χορών και τον τρόπο έκφρασης αυτών. Αποτελείται από 450 περίπου άτομα και συνεχώς εμπλουτίζεται με νέα μέλη. Το σωματείο έχει διοργανώσει πολυθεματικά σεμινάρια παραδοσιακών χορών, παραδοσιακά γλέντια εκ των οποίων το ένα είχε φιλανθρωπικό χαρακτήρα και εκπαιδευτικές εκδρομές για τα μέλη του με σκοπό την επιτόπου μελέτη εθιμικών δρωμένων στην ελληνική επικράτεια. Το πρόγραμμα της Χορευτικής Ομάδας Άσκαυλου, περιλαμβάνει παραδοσιακούς χορούς απ΄ όλα τα γεωγραφικά διαμερίσματα της πατρίδας μας. Εκτός από το παραδοσιακό χορό γίνεται διδασκαλία παραδοσιακού τραγουδιού & παραδοσιακών μουσικών οργάνων.

Γρίβα_0001

σ.σ. Συντάκτη : Όλο το παραχωρηθέν Διαφημιστικό Υλικό της παράστασης «Στην πλατεία», στο παρόν άρθρο, ανήκει στον Σύλλογο «Άσκαυλος» και κάθε χρήση του απαιτεί πρότερη άδεια του Δημιουργού.


Όλα τα Νέα για τη Γρίβα στην …εφημερίδα της Γρίβας
Πληροφορίες για τη Γρίβα [ΕΔΩ]signature
Διονύση, σ΄ Ευχαριστούμε από Καρδιάς!

Advertisements

Η «Πλατεία της Γρίβας» … ως πολιτισμική έννοια (Ιστορικό) !

Featured

Ημερομηνία : 27 Απριλίου 2018

Όλα τα μέλη στην Πατριαρχική Οικογένεια της Γρίβας, αποτελούμενη από 3 γενεές, είχαν διακριτούς ρόλους αναλόγως της θέσης τους σ΄ αυτήν και προκαθορισμένη καθημερινή γραμμή λειτουργίας, μέσα στα πλαίσια που όριζαν οι γεροντότεροι.
Έτσι ο οικισμός της Γρίβας, μετά τη δημιουργία του το 817 μ.χ. στις πρόποδες ίσως του μεγαλύτερου καστανόδασους της Ελλάδας, στο όρος Πάικο, στην Παιονία του Κιλκίς της Μακεδονίας® , σε υψόμετρο 470μ. θα είχε μεν δυνατούς Οικογενειακούς πυρήνες, αλλά σίγουρα δεν θα μπορούσε να δημιουργήσει ¨Κοινωνία¨.
Η Γρίβα στην Βικιπαίδεια !

Δημιουργήθηκε έτσι η ανάγκη, πέραν της «Οικογενειακής γραμμής» να χαραχθεί και μια «Γενική γραμμή» στη λειτουργία, της ουσιαστικά αλληλένδετης κοινωνίας της Γρίβας.
Η αρχική επιλογή της «πλατείας» είχε ως σκοπό την συνάθροιση των μελών της, κυρίως με σκοπό τη βολιδοσκόπηση των τάσεων κάθε οικογένειας, την επικοινωνία μεταξύ των και την κοινή γραμμή συνύπαρξης όλων, σε μία ομοιόμορφη λειτουργία του Οικισμού και την επιβίωση όλων σε μια κοινωνία δικαίου κι ευημερίας.
Οι 3 κάστες που στήθηκαν, οι Γέροι, οι Γιοί και τα Εγγόνια (ως έφηβοι και μετά), ήταν ως επί το πλείστο κλειστές ομάδες. Κάθε μία είχε τον αντίστοιχο δικό της χώρο (καφενείο, στέκι (Σπίτι του Παιδιού)), μιάς και τα μέλη κάθε γενιάς είχε το δικό της παλμό, συχνότητα και τρόπο συνεννόησης (αφού μεγαλώσανε μαζί), και κάθε γενιά είχε κι άλλα θέματα δικαιοδοσίας να επιλύσει, προετοιμάζοντας εαυτόν για το μέλλον της Διοίκησης της Οικογενειακής εργασίας και δραστηριότητας.
Το αρχικό αυτό «Άβατο» αλώθηκε αρκετά γρήγορα.
Με Δούρειο Ίππο τα μικρά παιδιά, που μπορούσαν να τρυπώσουν και να βρίσκονται παντού χωρίς επιπλοκές, παιδιά που «Αναζητούσαν αγωνιωδώς» οι μητέρες και γιαγιάδες τους, για να τα ανακαλύψουν όλος τυχαίως στην «Πλατεία».
Στην αρχή, οι Μάνες και Γιαγιάδες, κατέλαβαν μια μικρή γωνίτσα εποπτείας των παιδιών,  γιά την ασφάλεια τους βεβαίως 😉 . Πρώτα στην άκρη της πλατείας και πολύ σύντομα σε όλη την πλατεία. Βέβαια η παρουσία και παραμονή τους στην πλατεία ήταν για ορισμένες περιόδους και περιστάσεις, αλλά συμπαρέσυραν έτσι όλα τα Θήλυ μέλη της οικογένειάς τους, τεκμηριώνοντας τες ως συμμετέχουσες.
Μέσα «στην Πλατεία» όλα τα μέλη κάθε οικογένειας, ακόμα κι αυτά με την μικρότερη συμμετοχή κι επιρροή (κι ενδεχόμενες ελλοχεύουσες προοδευτικές, νέες ιδέες) μπορούσαν να εκφραστούν ελεύθερα, χωρίς περιορισμούς κι αντίποινα. Δημιουργήθηκε έτσι το «Εθιμικό Δίκαιο» μέσω οποιασδήποτε δημόσιας δέσμευσης οποιουδήποτε, στις διάφορες κοινές συζητήσεις.
Ο «Δημόσιος λόγος» του καθενός ήταν πλέον συμβόλαιο και υπόκεινται σε κοινωνική κριτική ή επευφημία, με την τήρηση αυτού να σμιλεύει τον χαρακτήρα και τη Θέση του στο χωριό, αξιώνοντας εαυτόν και την Οικογένειά του … και δεδομένα την εικόνα του χωριού προς τις άλλες γειτνιάζουσες κοινωνίες.
Ολόκληρη η πλατεία, πήρε τη μορφή «Φάρου», που εξέπεμπε  πλέον την πολιτιστική και πολιτισμική οντότητα του Χωριού.

Μέσω της πλατείας, η κοινωνία της Γρίβας, μπορούσε πλέον να ασχοληθεί και να βαπτίσει ως «κοινή χρήση» λεπτά θέματα και καταστάσεις.
Θέματα που ήταν «κοινό μυστικό» και φυσιολογικά δεν θα μπορούσε να τα αποκαλύψει δημόσια, αφού δεν θα της έπεφτε λόγος και επ΄ ουδενί δεν θα τις δινόταν δικαιοδοσία γνωμοδότηση κι επίλυσης αυτών, όπως η φτώχεια, η άρνηση πλούσιου προξενιού, μιά ανεπιθύμητης (εκτός Γάμου) Εγκυμοσύνη, ο σεβασμός και η ανταμοιβή.
Ήταν πλέον δυνατόν να αφηγηθεί, με μυστικό όπλο το Τραγούδι και τη Μουσική της, διάφορες καταστάσεις που άξιζαν προβολή, γιατί ήταν κομάτι της κοινωνίας της και η αντιμετώπισή των αντικατόπτριζε το μέταλλο των αξιών που είχε φτιάξει και πρέσβευε.
Έτσι …
Το πλούσιο προξενιό δεν πρέπει να κερδίζει την Αληθινή Αγάπη … χορός «Μπέλα Λυμπίω (Ολυμπία Χρ. Κόιου)»
Η Φτώχεια δεν πρέπει επιλύεται με επαιτεία, γιατί προσβάλει την περηφάνεια, που επιλύεται μέσω της ανιδιοτελής προσφορά όλων, και διατυμπανίζεται απ΄ αυτούς που επωφελήθηκαν … χορός «Τσουράπια» (Μαρία Βελιάνη).
Ο Σεβασμός στους γηραιότερους, πρέπει να είναι πρωτεύον χάρισμα του χαρακτήρα και η συγχώρεση, αξιοσύνη … Χορός «Κλανιάτσκα».
Η ανταμοιβή σε όσους κόπιασαν αφιλοκερδώςΧορός «Πουσεστρίμτσκο» (οι Παράδερφες (Παράνυμφες) της Νύφης).
Μια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη να μην θεωρείται ανάθεμα, αλλά Ζωή και Μέλλον … Χορός «Σόφκα» (Σοφία Δήμκου)
Η ηθική αμοιβή κι επιβράβευση, να σε αξιώνουν και όχι να σε καθοδηγούν … Χορός «Λισσάβω» (Ελισσάβετ Λιτητάρη (Μεγαλομοδίστρα Υψηλής Ραπτικής)).

Αυτά τα Μηνύματα, επέλεξε η κοινωνία της Γρίβας να παρουσιάσει «στην πλατεία» της, με τα αιωνόβια πλατάνια.
Αυτός ο πολιτισμικός πλούτος, αναδύθηκε σταδιακά στα 1200 χρόνια ύπαρξής της, ωρίμασε στα μέσα του 19ου αιώνα, παρουσιάστηκε εξωστρεφώς και τεκμηρίωσε την μοναδική Πολιτιστική της Υπογραφή.
Εικ. : Οι παραδοσιακοί χοροί της Γρίβας …. [πληροφορίες ΕΔΩ]

Μέσα από την πλατεία της, ο Πολιτισμικός της Φάρος, άρχισε να εκπέμπει αυτό το πολιτιστικό Φώς προς τα έξω. Φώς που μεταλαμπάδευσε τις καθημερινές αυτές αξίες (πραγματική Αγάπη, ανιδιοτελής Προσφορά, Χαρά ψυχής, Ανταμοιβή, Αξίωση κι Επιβράβευση ) στις καρδιές των απλών Ανθρώπων.
Άνοιξε το μυαλό τους σε νέες προοπτικές, χαλάρωσε την σκληρότητα που επιβάλει ο αγώνας της ζωής και ταύτισε τις ψυχές τους στον παλμό της πολιτιστικής  αξίας της κοινωνίας της Γρίβας.

Έρευνα – Καταγραφή : Χρήστος Αθ. Κόϊος

Ο «Μοναδικός» κατασκευαστής των Ζουρνάδων της Μακεδονίας®, στην Ελλάδα, o Γριβιώτης Χρήστος Κίνης !

Ημερομηνία : 13 Μαΐου 2017
Ημερομηνία 1ης Δημοσίευσης : 5 Σεπτεμβρίου 2010, στην Εκπομπή «Ο Τόπος και το τραγούδι του» στην ΕΤ3.
Έρευνα – Παρουσίαση : Γιώργος Μελίκης
Δημοσιογραφική έρευνα : Γιώργος Κατσαΐτης

σ.σ. Συντάκτη : Είναι αξιέπαινη η παραδοχή κλοπών και παραποίησης των παραδοσιακών μουσικών, του Μουσικού Θανάση Σέρκου, στην κάμερα της ΕΤ3 :

Γιώργος Μελίκης : «Οι παραδοσιακοί μουσικοί, είχατε πραγματικά αυτή την αρετή, δηλαδή, όπου πάτε, σ΄όποιον τόπο, να παίζετε τα ηχοχρώματα του κάθε τόπου. «Κλέβατε» από κάθε περιοχή τους ήχους …» 
Θανάση; Σέρκος : «Αυτό κάναμε, προσπαθάγαμε, παροσπαθάγαμε να «κλέβουμε» τον κάθε οργανοπαίχτη τον παλιό, πως το έπαιζε εκείνο το κομάτι, μπορεί να είμασταν «λάθος» αλλά προσπαθάγαμε, Αλλά είμαστε οι μόνοι Γιώργο, εδωπέρα στη Γουμένισσα που κάνουμε όλες τις  (σ.σ. Κλεμένες) περιοχές, δηλαδή προσπαθούμε.»
(Βίντεο 09:21- 09:52).

α) Ακούγονται οι παραδοσιακοί σκοποί της Γρίβας :
1. Μπέλα Λυμπίω 
(Βίντεο 07:45- 09:20) [πληροφορίες ΕΔΩ].
2. Σόφκα 
(Βίντεο 09:53- 10:12) [πληροφορίες ΕΔΩ].

β) Στο εργαστήρι του Μπάρμπα Χρήστου Κίνη, στη Γρίβα (παρουσίαση Ζουρνάδων)
(Βίντεο 03:44- 07:41).

Ο Ζουρνάς, προέρχεται από τον αυλό, το κατ’ εξοχήν πνευστό της αρχαίας ελληνικής μουσικής. Αναφέρεται και ως Καραμούζα ή Πίπιζα και ανήκει στην κατηγορία των αερόφωνων οργάνων. Το υλικό κατασκευής του είναι το ξύλο και ενίοτε το καλάμι. Μουσικά έχει έκταση 1 οκτάβα και 2 νότες. Είναι τύπου Όμποε, δηλαδή με διπλό γλωσσίδι, στο οποίο οφείλει τον οξύ και διαπεραστικό του ήχο.
Φτιάχνεται σε διάφορα μεγέθη (από 22 έως και 60 εκ.). Οι πιο κοντοί Ζουρνάδες κατασκευάζονται στη δυτική Ρούμελη και στην Πελοπόννησο, ενώ οι μακρύτεροι στη Μακεδονία.
Συνήθως παίζουν δύο μαζί (ένας για τη μελωδία και ο άλλος για το ίσο).

Ο κάθε ζουρνάς αποτελείται συνήθως από τρία βασικά μέρη :

  • Τον κυρίως ζουρνά, δηλαδή το σώμα το οποίο καταλήγει σε σχήμα χωνιού, που λέγεται και τατάρα
  • Τον κλέφτη που λέγεται και (ε)πιστόμιο, ή αλλιώς κεφαλάρι, μπασλίκι ή και μάνα.
  • Το Καμίσι ή πίσκα στην τσαμπού­να (αναλόγως την περιοχή).
  • Το καλαμάκι εφάρμοζε στην άκρη στο Καμίσι, περιτυλιγόταν με κλωστή, που το στεγανοποιούσε ώστε να μπορεί να μην έχει κατεύθυνση ο αέρα, μς ελάχιστη ως ανύπαρκτη διαρροή.

Το κυρίως σώμα κατασκευάζεται από πολλά και διαφορετικά ήδη ξύλου, ανάλογα με την επιθυμία του Ζουρνατζή ο οποίος το παραγγέλνει στον εργαστήρι του Μπάρμπα Χρήστου Κίνη, στη Γρίβα.
Στη Γρίβα χρησιμοποιείται η τοπική ξυλεία, που είναι η Καρυδιά, η Κερασιά, η Κουμαριά, και κυρίως η οξιά που κατακλύζει το όρος Πάικο.
Αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθούν και το Σφεντάμι, η Βερικοκιά, η ακόμα και η Ελιά.
Βασικό στοιχείο, ότι δέντρο και αν επιλεγεί, το ξύλο του πρέπει να είναι στεγνό, χωρίς ρόζους, ισόπαχο και σταθερό, βασικό στοιχείο πράγμα που θα δώσει και την ποιότητα και ένταση του ήχου.

Τα μήκη των Ζουρνάδων, ανά περιοχή στην Μακεδονία®,  που κατασκευάζει ο «Μοναδικός» στην Ελλάδα κατασκευαστής, Χρήστος Κίνης είναι :

… της Νάουσσα : … με μεγάλη καμπάνα : 36εκ.
… της Ηράκλειας Σερρών (Τζουμαγιά) : 50 & 51εκ.
… στο Ρουμλούκι (Γιδάς) : 51εκ.
… στη Γουμένισσα : 60εκ.

Πληροφορίες : Χρήστος Κίνης (Γρίβα 1981 κι ένθεν).
Έρευνα – Καταγραφή : Χρήστος Αθ. Κόϊος
Πηγή :
ΕΤ3

Λόγια γνωστών Ζουρνατζήδες, για τους ζουρνάδες του Χρήστου Κίνη :
Βάγγος Ψαθάς : » ‘Όλοι οι ζουρνάδες μου έχουν γίνει στο Μπάρμπα Χρήστο (Κίνη), από τα μέσα του ’80 και μετά «.

Δημήτρης Ψαθάς : «Αυτόν τον ζουρνά που βλέπεις (στην ταβέρνα «Ρακοκάζανο» 16-2-2018), τον έχω πολλές δεκαετίες και είναι του Μπάρμπα Χρήστου (Κίνη) από τη Γρίβα «.

signature

Τα Χριστουγεννιάτικα «ΚΑΛΗΜΕΡΑ» !

Ημερομηνία : Χριστούγεννα 1927

ΤΑ ΚΑΛΗΜΕΡΑ (ΚΑΛΑΝΤΑ)
Η ΓΕΝΝΗΣΙΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ΗΜΩΝ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

Να τα Πούμε ;;;;;
ΚΑΛΗΝ ημέραν άρχοντες αν είναι ορισμός σας
Χριστού τη θείαν γέννησην να πω στ’ αρχοντικό σας
Χριστός γεννάται σήμερον εν Βηθλεέμ τη πόλει,
Οι ουρανοί αγάλλονται χαίρει η κτίσις όλη
Εν τω σπηλαίω τίκτεται εν φάτνη των αλόγων,
Ο βασιλεύς των ουρανών και ποιητής των όλων
Πλήθος αγγέλων ψάλλοντας το «δόξα εν υψίστοις»
Και τούτο άξιον εστί η των ποιμένων πίστις
Εκ της Περσίας έρχονται τρεις μάγοι με τα δώρα.
Άστρον λαμπρόν τους οδηγεί χωρίς να λείψη ώραν
Φτάσαντες εις Ιερουσαλήμ με πόθον ερωτώσι
Πού εγεννήθη ο Χριστός να παν να τον ευρώσι.
Δια Χριστόν ως ήκουσεν ο βασιλεύς Ηρώδης
Αμέσως εταράχτηκε κ’ έγινε θηριώδης.
Ότι πολλά φοβήθηκε δια την βασιλείαν,
Μην του την πάρει ο Χριστός και χάση την αξίαν
Κράζει τους μάγους κ’ ερωτά πού ο Χριστός γεννάται.
Τους είπε να υπάγωσι κι ‘οπου τον ευρώσι,
Να τονε προσκηνήσωσι, να παν να του ειπώσι
Όπως υπάγει και αυτός για να τον προσκυνήση
Με δόλος ο μισόθεος για να τον αφανίση.
Βγαίνουν οι μάγοι, τρέχουσι και τον αστέρα βλέπουν
Φως θεϊκόν κατέβαινε και με χαρά προστρέχουν
Εν τω σπηλαίω έρχονται, βρίσκουν την Θεοτόκον,
Κι εβάστα στας αγκάλας της τον Άγιόν της Τόκον.
Γονατιστοί την προσκυνούν και δώρα του χαρίζουν,
Σμύρναν, χρυσόν και λίβανον, Θεόν τον ευφημίζουν.
Την σμύρναν μεν ως άνθρωπον, χρυσόν ως βασιλέα,
Τον λίβανον δε ως Θεόν σ’ όλην την ατμοσφαίραν
Αφού τον επροσκύνησαν ευθύς πάλι μησεύουν
Και τον Ηρώδη μελετούν να πάγουν για να εύρουν.
Πλην άγγελος εξ ουρανού βγαίνει τους εμποδίζει.
Άλλην οδόν να πορευτούν αυτός τους διορίζει.
Και πάλιν άλλος άγγελος τον Ιωσήφ προστάζει
Εις Αίγυπτον να πορευτή κ’ εκεί να ησυχάζει.
Να πάρει και τη Μαριάμ ομού με τον υιόν της
Ότ’ ο Ηρώδης τον ζητεί τον τόκον τον δικον της.
Μη βλέπων δε ο βασιλεύς τους μάγους να γυρίζουν
Εις Βηθλεέμ επρόσταξε παιδί να μην αφήσουν.
‘Οσα παιδία ευρωσι δύο χρονών και κάτω
Όλα να τα περάσωσιν ευθύς απ’ τα σπαθιά των.
Χιλιάδες δεκατέσσερες σφάζουν εις μιαν ημέρα
Θρήνον κλαθμόν και οδυρμόν είχε κάθε μητέρα
Κι επληρώθη το ρηθέν προφήτου Ησαϊου
Μετά των άλλων προφητών και του Ιερεμίου.
«Φωνή ηκούσθη εν Ραμά, Ραχήλ τα τέκνα κλαίει
Παραμυθείν ουκ ήθελεν ότι αυτά ουκ έχει»
Ιδού ‘οπου σας είπωμεν όλην την υμνωδίαν
Του Ιησού μας του Χριστού γέννησιν την Αγίαν
Και σας καληνυχτίζομεν, πέσατε κοιμηθήτε,
Ολίγον ύπνον πάρετε και ευθύς να σηκωθήτε.
Και βάλετε τα ρούχα σας εύμορφα ενδυθήτε
Στην εκκλησίαν τρέξατε με προθυμίαν μπήτε
Ν’ ακούσετε με προσοχήν όλην την υμνωδίαν
Και με πολλή ευλάβειαν την θείαν λειτουργίαν
Και ευθύς άμα γυρίσετε εις το αρχοντικό σας
Ευθύς τραπέζι στρώσετε βάλτε το φαγητό σας
Και το σταυρό σας κάμετε γευθήτε και ευφρανθήτε
Δώστε και κανενός φτωχού όστις το υστερήται
Δότε και μας τον κόπο μας ό,τι είναι ο πορισμός σας
Και ο Χριστός μας πάντοτε να είναι βοηθός σας
Χρόνους πολλούς να χαίρεσθε πάντα ευτυχισμένοι
Σωματικά και ηθικά να είσθε πλουτισμένοι
Και εις έτη πολλά.

Χρόνια Πολλά και καλά με Υγεία σε Όλους.
Καλά Χριστούγεννα !signature

Χορός «Βρατνίτσκα» … μιά Γαμήλια Χασαπιά κληροδότημα της Γρίβας στον Πολιτισμό !

Ημερομηνία : 2 Οκτωβρίου 2017Πολιτιστικός Σύλλογος banner logo

Η πολιτιστική μας παράδοση , βγήκε από την ίδια τη ζωή. Καθημερινές, απλές  ιστορίες αγάπης, έρωτα,  χαράς και πόνου γνθέτουν το Μωσαϊκό της μετέπειτας πολιτιστιμικής μας ταυτότητας.
Οι Ιστορίες αυτές μπορεί να πάρουν διάφορες μορφές. Να γίνουν ένα υφαντό, ένα φόρεμα, μια αστεία ή λυπητερή ιστορία, μια παροιμία, ένα χωρατό που θα μας διασκεδάζει, κάτι «Σοφό» να μας δείξει τον δρόμο όταν χαθούμε, ένα τραγούδι … ακόμα ακόμα ένας Χορός !
Στα Εντόπια … Βράτα σημαίνει Πόρτα. κι αντιστοίχως Βρατνίτσκα  η πορτούλα,
προέρχεται δε από την Αρχαία Ελληνική λέξη φράττω (αττ.).
Υπομνήματα :
Το ομιλών τοπικό γλωσσικό ιδίωμα, τα Εντόπια … [ Εντόπια πληροφορίες … ΕΔΩ ]

Αναζητώντας τις Ρίζες της Μακεδονικής® μας καταγωγής Συγκριτικό Λεξιλόγιο. σελ 90.

Ο χορός γεννήθηκε γιά να τιμήσει τον εθιμικό αντισυμβατικό τρόπο, στο δρώμενο του Γάμου της Γρίβας. Δράση του Γαμπρού, των Μπρατίμων και των Φίλων του, να μπορέσουν αθέατοι να δούν την προίκα της νύφης πριν αυτή τα στρώσει, γιά πρώτη φορά, την Δευτέρα μετά το Γάμο της, στο νέο της σπιτικό.
Η συγκεκριμένα προσπάθεια (άλλες φορές πετυχημένη κι άλλες όχι) δημιούργησε και το Χορό. Η απόδοσή της προσπάθειας αυτής , μαζί με το όποιο Τρόπαιο απόδειξης, παρουσιαζόταν από τους εμπλεκόμενους, σε ύστερο γλέντι στη Γρίβα, όπου χορευτικά αποτύπωναν το σύνολο της προσπάθειας και των δυσκολιών στην επίτευξη του στόχου, προκαλώντας θαυμασμό ή πειράγματα, αναλόγως του αποτελέσματος που πέτυχαν.

Εικ. Χορευτές του Πολιτιστικού Συλλόγου Γρίβας,  με τις παραδοσιακές φορεσιές του χωριού!

Η Ιστορία του Χορού : 
Την Πέμπτη, πριν το γάμο, η νύφη καλούσε στο Σπίτι της το Σόι και τους Φίλους της Οικογένειας όπου «άπλωνε» τα προικιά της σε όλα τα δωμάτια τους σπιτιού (πολλές φορές και στο χαγιάτι), ώστε να τα θαυμάσουν και να διαλαλήσουν την προκοπή της.
Οι Συγγενείς και φίλοι έφερναν Δώρα κι έδιναν Ευχές.
σ.σ. Τα Σπίτια της Γρίβας, ήταν  Φρουριακού τύπου. Αυτό σημαίνει ότι η Κύρια κατοικία μαζί με τον στάβλο ήταν εντός ψηλής περιμετρικής πέτρινης φράξης. Η είσοδος των μικρών Ζώων καθημερινής εξυπηρέτησης (Κατσίκια, Γίδια) γινόταν από μιά παράπλευρη πορτούλα (Βρατνίτσκα), καθότι η κύρια πόρτα παράμενε ελεγχόμενα κλειστή. Τα κατοικίδια αυτά ζώα συγκεντρώνονταν ομαδικά γιά βοσκή από ένα βοσκό, πολλές φορές ανά γειτονιά και με σειρά, ο οποίος κατά τη επιστροφή τους, τα έβαζε στα αντίστοιχα σπίτια μέσω της πορτούλας αυτής, εφόσον η κλειδωμένη κεντρική είσοδο δεν του επέτρεπε άλλη πρόσβαση.
Αυτή η πορτούλα ήταν και η »Κεκρόπορτα» εισόδου.

Ο Χορός, στην σύνθεσή του, περιγράφει 3 φάσεις :
Στην πρώτη φάση, οι άντρες έχουν τα χέρια στους ώμους (προσδιορισμός δεσίματος και αλληλοστήριξης) και πηγαίνουν, με την σχετική επιφύλαξη, όλοι μαζί προς το σπίτι της νύφης, στην βάση της γνωστής χασαπιάς.
Στην 2η φάση, εφόσον πλέον φτάσανε έξω από το σπίτι, γονατίζοντας περνάνε την βρατνίτσκα και τοίχο-τοίχο μπαίνουν στον προαύλιο χώρο, προς το σπίτι, προσπαθώντας να μην γίνουν αντιληπτοί.cropped-ceb2cf81ceb1cf84cebdceafcf84cf83cebaceb1.jpg
Στην 3η φάση εφόσον πέτυχαν τον στόχο τους και πήραν κομμάτι της προίκας ως Τρόπαιο ή τους ανακάλυψαν και τράπηκα σε φυγή, ο χορός ζωηρεύει και γίνεται τρεχάτος, με προσθήκη επιπλέον βήματος, αλλαγή φοράς στον κύκλο και μαίανδρους (αφού η φυγή γινόταν από τις Ούλιτσες* της Γρίβας).

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.


* Ούλιτσα ή Ούλτσα (Δρομάκι) … το κενό ανάμεσα στις Οικίες.

Παραπομπή :
Η 3η Φάση του Χορού, είναι και Πατέρας του Γριβιώτικου παιχνιδιού παρεών «Δώστε Φωνή — Αΐ Κορτί» … όπου μεγάλες παρέες παιδιών χωρίζονται σε 2 ομάδες και προσπαθούσαν η μία να εντοπίσει την άλλη μέσα στη Γρίβα, και εναλλάξ.

Ευχαριστώ ιδιαιτέρως τους μικρούς συγγενείς και φίλους συγχωριανούς μου γιά το Δώρο Γάμου που μου κάνανε, υπεθυμίζοντάς μου ότι στο Δικό μου γάμο «Βρατνίτσκα» δεν έκανα, όπως συνήθιζα πάντοτε στους άλλους.
σ.σ.  1η μου Βρατνίτσκα, στο Γάμο του Αθανασίου Κόιου (Τραϊανού και Μαρίας) και της Μαρίας Ίτσκου (Θάνου και Ελένης), Σεπτέμβρης ή Οκτώβρης του 1977.

Χορός : Αντρικός
Τύπος : Χασαπιά

σ.σ. Συντάκτη : Βιώνοντας καθημερινά την ξεδιάντροπη κλεψιά της γνήσιας Ελληνικής Μακεδονικής μας κληρονομιάς από τους «Γείτονες», οφείλω να πω ότι οποιαδήποτε αντιγραφή ή παραποίηση της ανωτέρω Ιστορίας αποτελεί υφαρπαγή. Βέβαια είναι δύσκολο να αλλάξεις τον ΚΛΕΦΤΗ και δυσκολότερα τον ΣΦΕΤΕΡΙΣΤΗ.

signature

Τα Λαζαράκια … παντού !

Ημερομηνία : 22 Απριλίου 2016 (Παραμονές του Λαζάρου).
.
Το Σάββατο του Λαζάρου θεωρείται η μέρα της Νίκης στον θάνατο και της εξύμνησης του Ζωοδότη ΘΕΟΥ.
lazaros

 Για την ψυχή του Λάζαρου οι γυναίκες ζύμωναν ανήμερα το πρωί ειδικά κουλούρια, τους “λαζάρηδες”, τα “λαζαρούδια” ή και “λαζαράκια”. “Λάζαρο αν δεν πλάσεις, ψωμί δεν θα χορτάσεις” έλεγαν, μια και ο αναστημένος φίλος του Χριστού πίστευαν πως είχε παραγγείλει: “Όποιος ζυμώσει και δε με πλάσει, το φαρμάκι μου να πάρει…”

Στα “λαζαράκια” έδιναν το σχήμα ανθρώπου σπαργανωμένου, όπως ακριβώς παριστάνεται ο Λάζαρος στις εικόνες. Όσα παιδιά είχε η οικογένεια τόσους “λαζάρηδες” έπλαθαν και στη θέση των ματιών έβαζαν δυο γαρίφαλα.
Τα “λαζαρούδια” πολλές νοικοκυρές τα γέμιζαν με αλεσμένα καρύδια, αμύγδαλα, σύκα, σταφίδες, μέλι, πρόσθεταν πολλά μυρωδικά και τα παιδιά ξετρελλαίνονταν να τα τρώνε ζεστά.

Σε κάποια χωριά μάλιστα οι αγρότες δεν μαζεύουν τη σοδιά τους γιατί φοβούνται ότι οι καρποί της γης φέρουν τον θάνατο μέσα τους.
O Λάζαρος είναι μια μορφή που εμπνέει σεβασμό στους Χριστιανούς, καθότι αποτελεί την πιστοποίηση του ΘΕΟΥ να μπορεί να αναστήσει τους Νεκρούς.

Τα κάλαντα του Λαζάρου ήταν αποκλειστικά γυναικεία και τα τραγουδούσαν κοπέλες διαφόρων ηλικιών, ακόμα και κορίτσια τις παντρειάς, που ονομάζονταν “Λαζαρίνες”.
Την παραμονή της γιορτής, οι ονομάζονταν “Λαζαρίνες” ξεχύνονταν στα χωράφια έξω από τα χωριά για να μαζέψουν λουλούδια που με αυτά θα στόλιζαν το καλαθάκι τους.lazarines 3

Με το καλάθι άνα χείρας, IMG_0848_2το Σάββατο του Λαζάρου, ντυμένες με τις τοπικές τους ενδυμασίες, θα γύριζαν από σπίτι σε σπίτι τραγουδώντας τα κάλαντα τού Λαζάρου, εισπράττοντας Φιλοφρονήσεις, μικρό φιλοδώρημα σε χρήματα, αυγά, φρούτα ή άλλα φαγώσιμα και κεράσματα. lazarines συλλογου γυναικων Ροδιανης Τα λόγια του τραγουδιού, άρχιζαν πάντοτε με την Φράση «Ήρθε ο Λάζαρος, ηρθάν τα Βάϊα. Ήρθε η Κύριακη που τρών τα Ψάρια ή Ήρθε των Βαδιών η εβδομάδα» … και στην συνέχεια αναφέρονταν στην ανάσταση του Λαζάρου, στην εξιστόρηση του Θαύματος. Κατόπιν μπορούσαν να φτιάξουν και δικά τους στιχάκια με παινέματα προσώπων, μέτρια στιχουργήματα μέχρι και στίχους υψηλής ποιητικής ποιότητας.

Τα έθιμα του Λαζάρου στα χρόνια της σκλαβιάς είχαν Θρησκευτική, Κοινωνική και Οικονομική σκοπιμότητα. Πρώτη και κυριότερη τη διατήρηση του Εθίμου το οποίο είχε Ορθόδοξη Χριστιανική διδαχή.

Στις γυναίκες και ιδίως στα νέα κορίτσια που δεν έβγαιναν συχνά έξω από το σπίτι επειδή τα ήθη της εποχής και ο φόβος της αρπαγής τους από τους Τούρκους τις περιόριζαν, δίνονταν κάποιες ελευθερίες. Γίνονταν αλληλογνωριμίες και νυφοδιαλέγματα, κυρίως από τα μελλοντικά πεθερικά  και σε λίγο καιρό ακολουθούσαν τα προξενιά, τα αρραβωνιάσματα και οι γάμοι.

Εθιμικά 0 λαός γιορτάζει την πρώτη Λαμπρή, την “Έγερση” του φίλου του Χριστού, του “αγέλαστου” Λάζαρου.

Ο φόβος και ο τρόμος για όσα γνώρισε στον άλλο κόσμο άφησαν τόσο βαθιά σημάδια στην ψυχή του Λάζαρου που, λέει η παράδοση, μετά την Ανάσταση του δε γέλασε παρά μόνο μια φορά.

Αυτή ήταν όταν είδε κάποιον χωρικό στο παζάρι να κλέβει μια στάμνα και να φεύγει κρυφά.
“Βρε τον ταλαίπωρο, είπε. Για ιδές τον πώς φεύγει με το κλεμμένο σταμνί.

Ξεχνάει ότι κι αυτός είναι ένα κομμάτι χώμα, όπως και το σταμνί. Το ‘να χώμα κλέβει τ’ άλλο. Μα δεν είναι να γελούν οι πικραμένοι;” και χαμογέλασε.

Στα περισσότερα μέρη της Ελλάδας για να απεικονίσουν την Ανάσταση του Λάζαρου, να συμβολίσουν δηλαδή τη Νίκη του Χριστού απέναντι στο θάνατο, αλλά παράλληλα και για να υποδηλώσουν την ανάσταση της φύσης, έφτιαχναν ένα ομοίωμα του Λάζαρου. Την παραμονή της γιορτής ή, σε πολλά μέρη, ανήμερα της “πρώτης Λαμπρής”, τα παιδιά, κρατώντας το “Λάζαρο”, έκαναν τους αγερμούς* τους.
Γύριζαν στα σπίτια και τραγουδούσαν τα “λαζαρικά”, για να διηγηθούν την ιστορία του αναστημένου φίλου του Χριστού και να πουν παινέματα στους νοικοκυραίους. Στις κτηνοτροφικές περιοχές, χτύπαγαν ταυτόχρονα και μεγαλοκούδουνα.

Τα Κάλαντα του Λαζάρου :
«Ήρθε ο Λάζαρος ήρθαν τα Βάγια, ήρθε των Βαγιών η εβδομάδα.
Ξύπνα Λάζαρε και μην κοιμάσαι, ήρθε η μέρα σου και η χαρά σου.

Πού ήσουν Λάζαρε; Πού ήσουν κρυμμένος;
Κάτω στους νεκρούς στους πεθαμένους.
Δε μου φέρνετε, λίγο νεράκι, που το στόμα μου πικρό φαρμάκι.
Δε μου φέρνετε λίγο λεμόνι. που το στόμα μου, σαν περιβόλι.

Ήρθε ο Λάζαρος, ήρθαν τα Βάγια, ήρθε η Κυριακή που τρων’ τα ψάρια.
Bάγια, Bάγια και Bαγιώ. τρώνε ψάρι και κολιό.
Και την άλλη Κυριακή, τρώνε το ψητό τ’ αρνί.

Ήρθε ο Λάζαρος ήρθαν τα Βάγια, ήρθε η Κυριακή που τρων’ τα ψάρια. Σήκω Λάζαρε και μην κοιμάσαι, ήρθε η μάνα σου από την πόλη,
σου ‘φερε χαρτί και κομπολόι.

Γράψε Θόδωρε και συ Δημήτρη, γράψε Λεμονιά και Κυπαρίσσι.
Το κοφνάκι μου θέλει αυγά, κι η τσεπούλα μου θέλει λεφτά.

Βάγια, Βάγια των Βαγιών, τρώνε ψάρι και κολιό
και την άλλη Κυριακή τρώνε το παχύ τ’ αρνί.»

Εθιμικό Τραγούδι του Λαζάρου :
Σήμερον έρχεται ο Χριστός ο επουράνιος θεός.
Εν τη πόλει Βηθανία Μάρθα κλάει και Μαρία.
Λάζαρο τον αδελφό της τον γλυκύ και καρδιακόν της.
Τον μοιρολογούν και λένε τον μοιρολογούν και κλαίνε.

Τρεις ημέρες τον θρηνούσαν και τον εμοιρολογούσαν
Και τη μέρα την Τετάρτη κίνησε ο Χριστός για να ‘ρθει.
Τότε εβγήκε η Μαρία έξω από τη Βηθανία
και εμπρός του γονατίζει και τα πόδια του φιλεί.

-Αν εδώ ήσουν, Χριστέ μου δεν θα πέθαιν’ ο αδελφός μου.
Μα και πάλιν εγώ πιστεύω και καλότατα ηξεύρω
ότι δύνασαι αν θελήσεις και νεκρούς να αναστήσεις.

Τότε ο Χριστός δακρύζει και τον Άδη φοβερίζει.!
Δεύρο έξω Λάζαρέ μου φίλε και αγαπητέ μου.
Παρευθύς επελυτρώθη ανεστήθη κι εσηκώθη
Τότε τον Θεόν δοξάζουν και τον Λάζαρο εξετάζουν.

Πες μας, Λάζαρε, τι είδες εις τον Άδην απού πήγες;
Είδα φόβους, είδα τρόμους, είδα βάσανα και πόνους,

Δώστε μου νερό λιγάκι να ξεπλύνω το φαρμάκι
της καρδιάς και των χειλέων και μην μ’ ερωτάτε πλέον.

Του χρόνου πάλι να ‘ρθουμε, με υγεία να σας βρούμε,
και ο νοικοκύρης του σπιτιού χρόνια πολλά να ζήσει,
να ζήσει χρόνια εκατό και να τα ξεπεράσει.

Τα “λαζαρικά” από τόπο σε τόπο έχουν πολλές εθιμικές παραλλαγές.

Στη Στερεά Ελλάδα, τη Μακεδονία και τη Θράκη στο έθιμο έπαιρναν μέρος μόνο κορίτσια, οι “Λαζαρίνες” ή “Λαζαρίτσες”, έτσι έβρισκαν την ευκαιρία να γίνουν γνωστές και σαν υποψήφιες νύφες.

Για “Λάζαρο” βαστούσαν έναν ξύλινο κόπανο για τα ρούχα, τυλιγμένο με παρδαλά κομμάτια από πανιά, ίδιο μωρό. Σε άλλα μέρη πάλι έντυναν με χτυπητά πολύχρωμα υφάσματα μια ρόκα, μια κούκλα, έναν καλαμένιο σταυρό και τα στόλιζαν με κορδέλες και λουλούδια.   Στη Σκύρο έπαιρναν την τρυπητή κουτάλα, “τη σιδεροχουλιάρα”. Έβαζαν σε κάθε τρύπα και από ένα άσπροπούλι -άσπρη μαργαρίτα- ένα κόκκινο γαρίφαλο για στόμα και σχημάτιζαν το πρόσωπο. Έδεναν σταυρωτά πάνω στην κουτάλα ένα ξύλο, για να κάνουν τα χέρια, της φορούσαν και ένα πουκαμισάκι ή ένα μωρουδίστικο ρούχο και ο “Λάζαρος” ήταν έτοιμος.

Γύριζαν τα παιδιά από σπίτι σε σπίτι τραγουδώντας και οι νοικοκυρές τους έδιναν αυγά, λεφτά ή ό,τι άλλο είχαν.  Πάντα όλοι κάτι έβρισκαν να δώσουν.   Κι όταν θέλαν για κάποιον να πούνε πως ήταν τσιγκούνης έλεγαν: “Ποτέ του, αυγό δεν έδωσε, ούτε τ’ αγίου Λαζάρου!” Στα Τρίκαλα τα αυγά που συγκέντρωναν οι Λαζαρίνες, οι μητέρες τους τα έβαφαν κόκκινα και τα κρατούσαν σε ξεχωριστό μέρος. Όταν ήθελαν να περιποιηθούν έναν επισκέπτη από αυτά τα αυγά του έδιναν, του Λαζάρου.

Σε μερικά μέρη τη θέση του “Λάζαρου” έπαιρνε ένα καλάθι στολισμένο με λουλούδια και με πολύχρωμες κορδέλες. Στην Κρήτη έκαναν έναν ξύλινο σταυρό και τον στόλιζαν με ορμαθούς από λεμονανθούς και αγριόχορτα με κόκκινα λουλούδια, τις μαχαιρίτσες.
Στην Κύπρο συναντάμε το έθιμο της αναπαράστασης, στην αρχαιότερη μορφή του. Ο Θεός πεθαίνει στην ακμή της νιότης του και αμέσως ανασταίνεται, όπως ο Άδωνης στους αρχαίους Έλληνες. Έντυναν ένα παιδί με κίτρινα λουλούδια, έτσι ώστε ούτε το πρόσωπο του δε φαινόταν. Σε κάθε σπίτι που πήγαιναν, όταν άρχιζαν τα άλλα παιδιά να τραγουδούν, ξάπλωνε και υποκρινόταν το νεκρό, όταν όμως έλεγαν το “Λάζαρε δεύρο έξω” σηκωνόταν.

Το ίδιο έθιμο συναντάμε και στην Κω. Το παιδί που αναπαριστούσε το Λάζαρο, τυλιγμένο σε ένα σεντόνι, ήταν και αυτό στολισμένο με κίτρινα λουλούδια. Αμοιβή της παρέας για την αναπαράσταση τα αυγά για το δάσκαλο. Τα πιο μεγάλα παιδιά, οι “πρωτόσχολοι”, έπαιρναν την εικόνα του Λάζαρου, την έβαζαν πάνω σε μια ειδική κατασκευή που στόλιζαν με δεντρολίβανο -ήταν, λέει, η Βηθανία, η πατρίδα του- και γύριζαν στις στάνες. Οι βοσκοί τους φίλευαν αυγά, τυριά και μυζήθρες για τις λαμπρόπιτες. Επίσης στην Κω οι αρραβωνιασμένες θα έφτιαχναν ένα λαζαράκι σε μέγεθος μικρού παιδιού, γεμισμένο με χίλια δυο καλούδια και κεντημένο σχεδόν σαν τις κουλούρες του γάμου, για να το στείλουν στο γαμπρό.

 

Συνταγή Λαζαράκια (Πασχαλινά ζυμαρανθρωπάκια) Κας Χριστίνας Κυβράνογλου :

Υλικά :
1 Κιλό αλεύρι γιά όλες της χρήσεις.
1 Φακεάκι ΜΠΕΪΚΙΝ ΠΑΟΥΝΤΕΡ
1 Ποτήρι Φρεσκοστημνο Χυμό Πορτοκάλι
1 Ποτήρι ζάχαρη κρυσταλλική
1/2 Ποτήρι Σπορέλαιο
1/2 Ποτήρι Χλιαρό Νερό
1/2 Ποτήρι Ταχίνι

Γέμιση :
1 κουταλιά γλυκού κανέλα
150γρ Καρύδι (Καβουρδισμένο και αλεσμένο)
200γρ Σταφίδες Μαύρες (μουλιασμένες από βραδύς)
Φαρύφαλα (Διακόσμηση Ματιών, Μύτη και στόματος)

Εκτέλεση..:

 

2016-04-23 (2)

σ.σ.Συντάκτη : Επίσης έχετε υπόψη σας ότι μπορείτε να τα κάνετε με όποια κουλουρένια  ζύμη αρέσει σε εσάς. Το σκεπτικό είναι να έχουν χεράκια σταυρωμένα και γαρυφαλλάκι. Αλλοι τα φτιάχνουν με ποδαράκια, εμένα μου αρέσουν έτσι.

* Αγερμός = εθιμική εορταστική επίσκεψη ομάδας προσώπων στα σπίτια μιάς κοινότητας, συνήθως σε γιορτή, για να πούν τραγούδια και να ευχηθούν Υγεία και Ευτυχία).

Ευχαριστούμε όλους τους καταγραφείς του Εθίμου. Όλοι μαζί συρράπτουμε την εικόνα του εθίμου, καθένας απ΄ τον τόπο του, το οποίο ευελπιστούμε να αποτελέσει προσθετικό κομμάτι στην τεράστια παράδοση των Ελλήνων.

Επισημάνσεις, Παρατηρήσεις, Διορθώσεις, Εμπλουτισμό … στα Σχόλια 🙂

Καλή Ανάσταση σε όλες και όλους. Καλό Πάσχα με υγεία και χαρά !
signature

 

Η «Πουγκάτσια ή Πουγάτσα» … στο έθιμο της Γρίβας, στην γέννηση ενός παιδιού.

Ημερομηνία : 8 Απριλίου 2016
Άρθρο της Κας Ζέγλη Αθηνάς

 Οι συγγενείς του ζευγαριού μαζεύονται στο σπίτι και τρώνε όλοι μαζί. Στο τραπέζι υπάρχει η Πουγάτσα, πιτουλίτσες* και άφθονο φαγητό και ποτό.
 Η μητέρα του γαμπρού κόβει την Πουγάτσα** και τη μοιράζει στους παρεβρισκομένους, συγχρόνως λέει και ευχές για το παιδί που γεννήθηκε. Μετά από τη μοιρασιά της μπουγάτσας ξεκινάει το φαγοπότι.
Μετά το φαγοπότι, καθένας ρίχνει τα μαχαιροπίρουνα του και λέει ευχές για το παιδί που γεννήθηκε. Σε ένα πιάτο γεμάτο νερό, που βρίσκεται πάνω στο τραπέζι, ρίχνουν κέρματα για το παιδί για να είναι γερό.
Υπόμνημα :
*    Λουκουμάδες
**  Ψωμί ζυμωμένο με Λάδι και ψημένο σε αλουμινένιο Ταψί.