Κόλντε – Κόλιντε, 23 Δεκεμβρίου 2018, παραδοσιακά στη Γρίβα !

Ημερομηνία : 13 Δεκεμβρίου 2018 Σύλλογο Γυναικών banner Logo

Κόλντε - Κόλιντε 2018

Πληροφορίες του εθίμου … [ΕΔΩ] !

Διοργάνωση : Σύλλογος Γυναικών Γρίβας !

Advertisements

Παραδοσιακή Φορεσιά «ά λα Τούρκα», κύριο επίσημο ένδυμα της Γρίβας !

Ημερομηνία άρθρου : 22 Φεβρουαρίου 2012
Η Μακροχρόνια αυτή μελέτη κι απόδοση της παραδοσιακής Φορεσιάς
«α λα Τούρκα», αποτελεί προσφορά πολλών ανθρώπων.
Τους Ευχαριστώ από τα βάθη της καρδιάς μου !
Έρευνα, μελέτη, καταγραφή: Χρήστος Αθ. Κόϊος !

Παραδοσιακή φορεσιά «ά λα Τούρκα» :

Η  παραδοσιακή πλέον, φορεσιά α λα Τούρκα (δημιούργημα της Γρίβας πριν από το 1880) ήταν το επίσημο φόρεμα της Γρίβας και φοριόταν σε κάθε επίσημη τελετή και περίσταση. Από Νυφικό έως ένδυμα ταφής !
Το φορούσαν γυναίκες όλων σχεδόν των ηλικιών στη Γρίβα και εμφανίζεται περιστασιακά σε όσα χωριά, κωμοπόλεις και πόλεις πήγαν οι Γριβιώτισσες ως νύφες.
Αναπόσπαστο ένδυμα σε μικρά κορίτσια (14 και άνω) ως τις ηλικιωμένες γιαγιάδες μας.
Είναι Μοναδική και δεν συναντάται σε άλλες περιοχές της Μακεδονίας® και το σχέδιο είναι της Γριβιώτισσας Μεγαλοράφτρας, Ελισσάβετ Λιτητάρη [Μπάπτα Λιτάτρκα (Λισσάβω)] !

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Ροή Εικόνων : Παραδοσιακή Φορεσιά «α λα Τούρκα»  !

[Φόρτωση Φωτογραφικού Άλμπουμ]
Παραχώρηση παραδοσιακών Φορεσιών «α λα Τούρκα» :
Επίσημη Βελούδινη, Κα Δήμητρα Πένκη (σύζ. Πέτρου Σιώμου) !
2ης Ταφής,  Κα Μαίρη Λέφτση (συζ. Χρστόφορου Κόϊου) !

Εικ. Βασικές παραλλαγές Φορεσιάς «α λα Τούρκα» …
(
ΑΡ. Ολυμπία Χρ. Κόϊου (Μπέλα Λυμπίω) από προ του 1880 – 1920, ΔΕ (Ελένη Κιόση (συζ. Κύρου Κόϊου)) από το 1920 έως σήμερα).

Κύριο ύφασμα ήταν το βελούδο. Υπήρχαν βέβαια και διαφορετικά υφάσματα ραφής που χρησιμοποιούνταν στις υπόλοιπες σημαντικές περιστάσεις.
Υπήρχε το «Σέρζ» που φτιαχνόταν η Φορεσιά στο έθιμο της «2ης Ταφής», το «Ντρά» για τις επίσημες εμφανίσεις σε εορτές, γλέντια κι επισκέψεις και φυσικά το «Βαμβακερό» που ήταν και η καθημερινή ένδυση στις καθημερινές εργασίες και μετακινήσεις.

Η ποδιά ήταν …….. υφαντή σε αργαλειό, με σχέδιο. Το κέντημα αποτελούνταν συνήθως από αλγεβρικά ή γεωμετρικά σχήματα, δέντρα, λουλούδια, πουλιά κ.α. και ο «πλούτος» της περίκλειε τα κεντήματα από ασημένιες ή Χρυσές κλωστές.

Η εσωτερική ένδυση περιλάμβανε :
Λευκό ψιλής ύφανσης μεσοφόρι με τσέπη, τους πιο ζεστούς μήνες, με κέντημα ή δαντέλα στο τελείωμα του ποδόγυρου και των μανικιών.
Κόκκινο (κυρίως) μάλλινης ύφανσης μεσοφόρι με τσέπη, τους κρύους μήνες, υφαντό σε αργαλειό
Η κάλυψη της λαιμόκοψης, γινόταν με βολάν ή δαντέλα.
σ.σ. Σημείωση : Μια από τις »εκφράσεις αγάπης» των Μητέρων και Γιαγιάδων μας ήταν να βάλει το χέρι στην τσέπη του μεσοφοριού, όπου με αγωνία περιμέναμε το «Δώρο αγάπης» της. Συνήθως Χρήματα δεμένα σε λευκό μαντήλι, καρύδια, αποξηταμένα σύκα, μανταρίνια, καραμέλες (Αγελαδίτσα ή Charleston) κ.α.
Αξέχαστα βέβαια ήταν τα ξερά από το χρόνο λουκούμια, που αν δεν τα έτρωγες μπροστά τους, με πλατύ χαμόγελο, κινδύνευες να μπείς στην μαύρη λίστα. 😛
Υπόμνημα :
Παραδοσιακό Χειμερινό Μεσοφόρι της Γρίβας…[ΕΔΩ]
Παραδοσιακό Καλοκαιρινό Μεσοφόρι της Γρίβας…[ΕΔΩ]

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.


Ροή εικόνων : Χειμειρινό Μεσοφόρι

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Ροή εικόνων : Καλοκαιρινό Μεσοφόρι

Η Παραδοσιακές ζώνες :
Η πρώτη ήταν στα πρότυπα του «Στρατιωτικού καπιτσαλίου στο πηλίκιο». Αποτελούνταν από μιά ενιαία λωρίδα υφάσματος, κεντημένο με ασημένια ή χρυσή κλωστή. Πλάτους 3-4 cm, στις άκρες του οποίου δημιουργούσαν 2 αντίθετες καμάρες. Κάθε άκρη έμπαινε στην αντίθετη καμάρα και δημιουργούσε μιά ζώνη-θηλιά χωρίς άκρες. Οι καμάρες, δημιουργούσαν έναν μηχανισμού αυξομείωσης του μήκους της λωρίδας (σύσφιξης ή χαλάρωσης).

Ολυμπία Κόιου Ζώνη Καπιτσάλι

Η Δεύτερη ήταν μία ζώνη, στην οποία υπήρχαν τρύπες κατά μήκος της ζώνης και γινόταν επιλογή σε ποιά θα μπεί το άγκιστρο, που τοποθετούνταν στην εσωτερική πλευρά της μίας άκρης.
Ελένη Κόιου Ζώνη Πόρπη

Η Νεότευκτη ζώνη είναι υφασμάτινη, πλεκτή και με ελαστικότητα, που οι άκρες της καταλήγουν σε ασημένιες σφυρήλατες πόρπες, οι οποίες κουμπώνουν μεταξύ τους με άγκιστρο.
Οι παραστάσεις των πορπών ποίκιλαν μεταξύ τους. Υπήρχαν κυκλικές με διάφορα εμβλήματα (Θρησκευτικά, Στρατιωτικά, Καθημερινά), Κοχύλια και διάφορα σχέδια στο πρότυπο Λαχούρι (lahuri), πλαισιωμένα από διάφορα κτερίσματα.

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Ροή εικόνων : Νεότευκτες ζώνες.

Τα μαντήλια κεφαλής (Καβράκια – Καμούφκα) είχαν χρώματα ή απουσία χρωμάτων αναλόγως της ηλικίας και της κοινωνικής κατάστασης της κοπέλας (παντρεμένη, ανύπαντρης, λογοδοσμένη, ελεύθερη και χήρα). Ήταν ολομέταξα με φαρδιά δαντέλα, μονόχρωμα ή σε πολύχρωμα σχέδια με λουλούδια .

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Ροή εικόνων : … μαντήλια κεφαλής.

Οι κάλτσες ήταν βαμβακερές. Υπήρχαν κοντές και μακριές. Ήταν πλεκτές στο χέρι με βελόνες (5 βελόνες κυρτές), σε διάφορα χρώματα με επικρατέστερο το μπέζ  (κατ’ αντιστοιχία στο χρώμα του δέρματος) και με διάφορα ανάγλυφα σχέδια ανάστροφης ή ορθής πλέξης ή ακόμα και πλεξούδες.

 

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Στο λαιμό φορούσαν περιλαίμιες αλυσίδες στις οποίες τοποθετούσαν χρυσά νομίσματα, αναλόγως της κοινωνικής θέσης και οικονομικής κατάστασης της καθεμιάς.
Κολιέ με ΦουρίνκεςΛίρες εμπρός Λίρες πίσωΥπήρχαν τα ασημένια νομίσματα (~1/100 λίρας), η Φουρίνκα (1/8 λίρας), το τέταρτο (1/4 λίρας),  το μισόλιρο, η Λίρα,  η Ντούμπλα (2 ή 2½ Λίρες) και το Πεντόλιρο.

 

Όλες οι «Κλανιάτσκες» μας … στον Άσκαυλο !

Ημερομηνία : 26 Ιουλίου 2018 Askavlos banner

Κλανιάτσκα = Υπόκλιση !

σ.σ. Συντάκτη : Σε ανταπόδοση της τιμής που μας έκανε το (Σωματείο Προστασίας & Διάδοσης Ελληνικών Παραδοσιακών Χορών, «Άσκαυλος») , το άρθρο θα φέρει το λογότυπο του Συλλόγου!

Ένα μοναδικό χαρακτηριστικό αναγνώρισης της παράδοση της Γρίβας, σε όλη την  επαρχία Παιονίας του Νομού Κιλκίς στην Γνήσια Ελληνική Μακεδονία κι ολόκληρο τον Ελληνισμό, είναι ο χορός Κλανιάτσκα», στο Δρώμενο του Γριβιώτικου Γάμου.
πληροφορίες του Χορού «Κλανιάτσκα» … ΕΔΩ

Ο χορός «Κλανιάτσκα», αποδόθηκε με πολιτισμική ακρίβεια κι ευπρέπεια, από το (Σωματείου Προστασίας & Διάδοσης Ελληνικών Παραδοσιακών Χορών, «Άσκαυλος») με Χοροδιδάσκαλό τον Διονύση Λουκάτο, στην ετήσια παράσταση του Σωματείου «Στην πλατεία». 
πληροφορίες της Παράστασης … ΕΔΩ !
Η «Πλατεία της Γρίβας» … ως πολιτισμική έννοια πληροφορίες … ΕΔΩ !

Η Αφίσα της παράστασης και της ενότητας της Γρίβας :

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.


Το πρόγραμμα και οι παραδοσιακές πληροφορίες της Ενότητας
… «Γάμος στη Γρίβα & η υπόκλιση (Κλανιάτσκα) της Νύφης» :
IMG_0001
IMG_0002
IMG_0003
Φωτογραφίες «Ροής» της Παράστασης «Στην Πλατεία» !

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

«Γάμος στη Γρίβα και η Κλανιάτσκα (Υπόκλιση) της Νύφης» :

Σωματείο Προστασίας & Διάδοσης Ελληνικών Παραδοσιακών Χορών «Άσκαυλος»
Χοροδιδάσκαλος : Διονύσιος Λουκάτος

Πληροφορίες Συλλόγου

:
Ο «Άσκαυλος», ιδρύθηκε το καλοκαίρι του 2011 και έχει ως στόχο να αναδείξει τον λαϊκό-παραδοσιακό πολιτισμό ολόκληρης της Ελλάδας μέσω των χορών και τον τρόπο έκφρασης αυτών. Αποτελείται από 450 περίπου άτομα και συνεχώς εμπλουτίζεται με νέα μέλη. Το σωματείο έχει διοργανώσει πολυθεματικά σεμινάρια παραδοσιακών χορών, παραδοσιακά γλέντια εκ των οποίων το ένα είχε φιλανθρωπικό χαρακτήρα και εκπαιδευτικές εκδρομές για τα μέλη του με σκοπό την επιτόπου μελέτη εθιμικών δρωμένων στην ελληνική επικράτεια. Το πρόγραμμα της Χορευτικής Ομάδας Άσκαυλου, περιλαμβάνει παραδοσιακούς χορούς απ΄ όλα τα γεωγραφικά διαμερίσματα της πατρίδας μας. Εκτός από το παραδοσιακό χορό γίνεται διδασκαλία παραδοσιακού τραγουδιού & παραδοσιακών μουσικών οργάνων.

Γρίβα_0001

σ.σ. Συντάκτη : Όλο το παραχωρηθέν Διαφημιστικό Υλικό της παράστασης «Στην πλατεία», στο παρόν άρθρο, ανήκει στον Σύλλογο «Άσκαυλος» και κάθε χρήση του απαιτεί πρότερη άδεια του Δημιουργού.


Όλα τα Νέα για τη Γρίβα στην …εφημερίδα της Γρίβας
Πληροφορίες για τη Γρίβα [ΕΔΩ]signature
Διονύση, σ΄ Ευχαριστούμε από Καρδιάς!

Η «Πλατεία της Γρίβας» … ως πολιτισμική έννοια (Ιστορικό) !

Featured

Ημερομηνία : 27 Απριλίου 2018

Όλα τα μέλη στην Πατριαρχική Οικογένεια της Γρίβας, αποτελούμενη από 3 γενεές, είχαν διακριτούς ρόλους αναλόγως της θέσης τους σ΄ αυτήν και προκαθορισμένη καθημερινή γραμμή λειτουργίας, μέσα στα πλαίσια που όριζαν οι γεροντότεροι.
Έτσι ο οικισμός της Γρίβας, μετά τη δημιουργία του το 817 μ.χ. στις πρόποδες ίσως του μεγαλύτερου καστανόδασους της Ελλάδας, στο όρος Πάικο, στην Παιονία του Κιλκίς της Μακεδονίας® , σε υψόμετρο 470μ. θα είχε μεν δυνατούς Οικογενειακούς πυρήνες, αλλά σίγουρα δεν θα μπορούσε να δημιουργήσει ¨Κοινωνία¨.
Η Γρίβα στην Βικιπαίδεια !

Δημιουργήθηκε έτσι η ανάγκη, πέραν της «Οικογενειακής γραμμής» να χαραχθεί και μια «Γενική γραμμή» στη λειτουργία, της ουσιαστικά αλληλένδετης κοινωνίας της Γρίβας.
Η αρχική επιλογή της «πλατείας» είχε ως σκοπό την συνάθροιση των μελών της, κυρίως με σκοπό τη βολιδοσκόπηση των τάσεων κάθε οικογένειας, την επικοινωνία μεταξύ των και την κοινή γραμμή συνύπαρξης όλων, σε μία ομοιόμορφη λειτουργία του Οικισμού και την επιβίωση όλων σε μια κοινωνία δικαίου κι ευημερίας.
Οι 3 κάστες που στήθηκαν, οι Γέροι, οι Γιοί και τα Εγγόνια (ως έφηβοι και μετά), ήταν ως επί το πλείστο κλειστές ομάδες. Κάθε μία είχε τον αντίστοιχο δικό της χώρο (καφενείο, στέκι (Κέντρο Νεότητος, Σπίτι του Παιδιού)), μιάς και τα μέλη κάθε γενιάς είχε το δικό της παλμό, συχνότητα και τρόπο συνεννόησης (αφού μεγαλώσανε μαζί), και κάθε γενιά είχε κι άλλα θέματα δικαιοδοσίας να επιλύσει, προετοιμάζοντας εαυτόν για το μέλλον της Διοίκησης της Οικογενειακής εργασίας και δραστηριότητας.
Το αρχικό αυτό «Άβατο» αλώθηκε αρκετά γρήγορα.
Με Δούρειο Ίππο τα μικρά παιδιά, που μπορούσαν να τρυπώσουν και να βρίσκονται παντού χωρίς επιπλοκές, παιδιά που «Αναζητούσαν αγωνιωδώς» οι μητέρες και γιαγιάδες τους, για να τα ανακαλύψουν όλος τυχαίως στην «Πλατεία».
Στην αρχή, οι Μάνες και Γιαγιάδες, κατέλαβαν μια μικρή γωνίτσα εποπτείας των παιδιών,  γιά την ασφάλεια τους βεβαίως 😉 . Πρώτα στην άκρη της πλατείας και πολύ σύντομα σε όλη την πλατεία. Βέβαια η παρουσία και παραμονή τους στην πλατεία ήταν για ορισμένες περιόδους και περιστάσεις, αλλά συμπαρέσυραν έτσι όλα τα Θήλυ μέλη της οικογένειάς τους, τεκμηριώνοντας τες ως συμμετέχουσες.
Μέσα «στην Πλατεία» όλα τα μέλη κάθε οικογένειας, ακόμα κι αυτά με την μικρότερη συμμετοχή κι επιρροή (κι ενδεχόμενες ελλοχεύουσες προοδευτικές, νέες ιδέες) μπορούσαν να εκφραστούν ελεύθερα, χωρίς περιορισμούς κι αντίποινα. Δημιουργήθηκε έτσι το «Εθιμικό Δίκαιο» μέσω οποιασδήποτε δημόσιας δέσμευσης οποιουδήποτε, στις διάφορες κοινές συζητήσεις.
Ο «Δημόσιος λόγος» του καθενός ήταν πλέον συμβόλαιο και υπόκεινται σε κοινωνική κριτική ή επευφημία, με την τήρηση αυτού να σμιλεύει τον χαρακτήρα και τη Θέση του στο χωριό, αξιώνοντας εαυτόν και την Οικογένειά του … και δεδομένα την εικόνα του χωριού προς τις άλλες γειτνιάζουσες κοινωνίες.
Ολόκληρη η πλατεία, πήρε τη μορφή «Φάρου», που εξέπεμπε  πλέον την πολιτιστική και πολιτισμική οντότητα του Χωριού.

Μέσω της πλατείας, η κοινωνία της Γρίβας, μπορούσε πλέον να ασχοληθεί και να βαπτίσει ως «κοινή χρήση» λεπτά θέματα και καταστάσεις.
Θέματα που ήταν «κοινό μυστικό» και φυσιολογικά δεν θα μπορούσε να τα αποκαλύψει δημόσια, αφού δεν θα της έπεφτε λόγος και επ΄ ουδενί δεν θα τις δινόταν δικαιοδοσία γνωμοδότηση κι επίλυσης αυτών, όπως η φτώχεια, η άρνηση πλούσιου προξενιού, μιά ανεπιθύμητης (εκτός Γάμου) Εγκυμοσύνη, ο σεβασμός και η ανταμοιβή.
Ήταν πλέον δυνατόν να αφηγηθεί, με μυστικό όπλο το Τραγούδι και τη Μουσική της, διάφορες καταστάσεις που άξιζαν προβολή, γιατί ήταν κομάτι της κοινωνίας της και η αντιμετώπισή των αντικατόπτριζε το μέταλλο των αξιών που είχε φτιάξει και πρέσβευε.
Έτσι …
Το πλούσιο προξενιό δεν πρέπει να κερδίζει την Αληθινή Αγάπη … χορός «Μπέλα Λυμπίω (Ολυμπία Χρ. Κόιου)»
Η Φτώχεια δεν πρέπει επιλύεται με επαιτεία, γιατί προσβάλει την περηφάνεια, που επιλύεται μέσω της ανιδιοτελής προσφορά όλων, και διατυμπανίζεται απ΄ αυτούς που επωφελήθηκαν … χορός «Τσουράπια» (Μαρία Βελιάνη).
Ο Σεβασμός στους γηραιότερους, πρέπει να είναι πρωτεύον χάρισμα του χαρακτήρα και η συγχώρεση, αξιοσύνη … Χορός «Κλανιάτσκα».
Η ανταμοιβή σε όσους κόπιασαν αφιλοκερδώςΧορός «Πουσεστρίμτσκο» (οι Παράδερφες (Παράνυμφες) της Νύφης).
Μια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη να μην θεωρείται ανάθεμα, αλλά Ζωή και Μέλλον … Χορός «Σόφκα» (Σοφία Δήμκου)
Η ηθική αμοιβή κι επιβράβευση, να σε αξιώνουν και όχι να σε καθοδηγούν … Χορός «Λισσάβω» (Ελισσάβετ Λιτητάρη (Μεγαλομοδίστρα Υψηλής Ραπτικής)).

Αυτά τα Μηνύματα, επέλεξε η κοινωνία της Γρίβας να παρουσιάσει «στην πλατεία» της, με τα αιωνόβια πλατάνια.
Αυτός ο πολιτισμικός πλούτος, αναδύθηκε σταδιακά στα 1200 χρόνια ύπαρξής της, ωρίμασε στα μέσα του 19ου αιώνα, παρουσιάστηκε εξωστρεφώς και τεκμηρίωσε την μοναδική Πολιτιστική της Υπογραφή.
Εικ. : Οι παραδοσιακοί χοροί της Γρίβας …. [πληροφορίες ΕΔΩ]

Παραδοσιακοί Χοροί της Γρίβας BEST 3

Μέσα από την πλατεία της, ο Πολιτισμικός της Φάρος, άρχισε να εκπέμπει αυτό το πολιτιστικό Φώς προς τα έξω. Φώς που μεταλαμπάδευσε τις καθημερινές αυτές αξίες (πραγματική Αγάπη, ανιδιοτελής Προσφορά, Χαρά ψυχής, Ανταμοιβή, Αξίωση κι Επιβράβευση ) στις καρδιές των απλών Ανθρώπων.
Άνοιξε το μυαλό τους σε νέες προοπτικές, χαλάρωσε την σκληρότητα που επιβάλει ο αγώνας της ζωής και ταύτισε τις ψυχές τους στον παλμό της πολιτιστικής  αξίας της κοινωνίας της Γρίβας.

Έρευνα – Καταγραφή : Χρήστος Αθ. Κόϊος

Ο «Μοναδικός» κατασκευαστής των Ζουρνάδων της Μακεδονίας®, στην Ελλάδα, o Γριβιώτης Χρήστος Κίνης !

Ημερομηνία : 13 Μαΐου 2017
Ημερομηνία 1ης Δημοσίευσης : 5 Σεπτεμβρίου 2010, στην Εκπομπή «Ο Τόπος και το τραγούδι του» στην ΕΤ3.
Έρευνα – Παρουσίαση : Γιώργος Μελίκης
Δημοσιογραφική έρευνα : Γιώργος Κατσαΐτης

σ.σ. Συντάκτη : Είναι αξιέπαινη η παραδοχή κλοπών και παραποίησης των παραδοσιακών μουσικών, του Μουσικού Θανάση Σέρκου, στην κάμερα της ΕΤ3 :

Γιώργος Μελίκης : «Οι παραδοσιακοί μουσικοί, είχατε πραγματικά αυτή την αρετή, δηλαδή, όπου πάτε, σ΄όποιον τόπο, να παίζετε τα ηχοχρώματα του κάθε τόπου. «Κλέβατε» από κάθε περιοχή τους ήχους …» 
Θανάση; Σέρκος : «Αυτό κάναμε, προσπαθάγαμε, παροσπαθάγαμε να «κλέβουμε» τον κάθε οργανοπαίχτη τον παλιό, πως το έπαιζε εκείνο το κομάτι, μπορεί να είμασταν «λάθος» αλλά προσπαθάγαμε, Αλλά είμαστε οι μόνοι Γιώργο, εδωπέρα στη Γουμένισσα που κάνουμε όλες τις  (σ.σ. Κλεμένες) περιοχές, δηλαδή προσπαθούμε.»
(Βίντεο 09:21- 09:52).

α) Ακούγονται οι παραδοσιακοί σκοποί της Γρίβας :
1. Μπέλα Λυμπίω 
(Βίντεο 07:45- 09:20) [πληροφορίες ΕΔΩ].
2. Σόφκα 
(Βίντεο 09:53- 10:12) [πληροφορίες ΕΔΩ].

β) Στο εργαστήρι του Μπάρμπα Χρήστου Κίνη, στη Γρίβα (παρουσίαση Ζουρνάδων)
(Βίντεο 03:44- 07:41).

Ο Ζουρνάς, προέρχεται από τον αυλό, το κατ’ εξοχήν πνευστό της αρχαίας ελληνικής μουσικής. Αναφέρεται και ως Καραμούζα ή Πίπιζα και ανήκει στην κατηγορία των αερόφωνων οργάνων. Το υλικό κατασκευής του είναι το ξύλο και ενίοτε το καλάμι. Μουσικά έχει έκταση 1 οκτάβα και 2 νότες. Είναι τύπου Όμποε, δηλαδή με διπλό γλωσσίδι, στο οποίο οφείλει τον οξύ και διαπεραστικό του ήχο.
Φτιάχνεται σε διάφορα μεγέθη (από 22 έως και 60 εκ.). Οι πιο κοντοί Ζουρνάδες κατασκευάζονται στη δυτική Ρούμελη και στην Πελοπόννησο, ενώ οι μακρύτεροι στη Μακεδονία.
Συνήθως παίζουν δύο μαζί (ένας για τη μελωδία και ο άλλος για το ίσο).

Ο κάθε ζουρνάς αποτελείται συνήθως από τρία βασικά μέρη :

  • Τον κυρίως ζουρνά, δηλαδή το σώμα το οποίο καταλήγει σε σχήμα χωνιού, που λέγεται και τατάρα
  • Τον κλέφτη που λέγεται και (ε)πιστόμιο, ή αλλιώς κεφαλάρι, μπασλίκι ή και μάνα.
  • Το Καμίσι ή πίσκα στην τσαμπού­να (αναλόγως την περιοχή).
  • Το καλαμάκι εφάρμοζε στην άκρη στο Καμίσι, περιτυλιγόταν με κλωστή, που το στεγανοποιούσε ώστε να μπορεί να μην έχει κατεύθυνση ο αέρα, μς ελάχιστη ως ανύπαρκτη διαρροή.

Το κυρίως σώμα κατασκευάζεται από πολλά και διαφορετικά ήδη ξύλου, ανάλογα με την επιθυμία του Ζουρνατζή ο οποίος το παραγγέλνει στον εργαστήρι του Μπάρμπα Χρήστου Κίνη, στη Γρίβα.
Στη Γρίβα χρησιμοποιείται η τοπική ξυλεία, που είναι η Καρυδιά, η Κερασιά, η Κουμαριά, και κυρίως η οξιά που κατακλύζει το όρος Πάικο.
Αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθούν και το Σφεντάμι, η Βερικοκιά, η ακόμα και η Ελιά.
Βασικό στοιχείο, ότι δέντρο και αν επιλεγεί, το ξύλο του πρέπει να είναι στεγνό, χωρίς ρόζους, ισόπαχο και σταθερό, βασικό στοιχείο πράγμα που θα δώσει και την ποιότητα και ένταση του ήχου.

Τα μήκη των Ζουρνάδων, ανά περιοχή στην Μακεδονία®,  που κατασκευάζει ο «Μοναδικός» στην Ελλάδα κατασκευαστής, Χρήστος Κίνης είναι :

… της Νάουσσα : … με μεγάλη καμπάνα : 36εκ.
… της Ηράκλειας Σερρών (Τζουμαγιά) : 50 & 51εκ.
… στο Ρουμλούκι (Γιδάς) : 51εκ.
… στη Γουμένισσα : 60εκ.

Πληροφορίες : Χρήστος Κίνης (Γρίβα 1981 κι ένθεν).
Έρευνα – Καταγραφή : Χρήστος Αθ. Κόϊος
Πηγή :
ΕΤ3

Λόγια γνωστών Ζουρνατζήδες, για τους ζουρνάδες του Χρήστου Κίνη :
Βάγγος Ψαθάς : » ‘Όλοι οι ζουρνάδες μου έχουν γίνει στο Μπάρμπα Χρήστο (Κίνη), από τα μέσα του ’80 και μετά «.

Δημήτρης Ψαθάς : «Αυτόν τον ζουρνά που βλέπεις (στην ταβέρνα «Ρακοκάζανο» 16-2-2018), τον έχω πολλές δεκαετίες και είναι του Μπάρμπα Χρήστου (Κίνη) από τη Γρίβα «.

signature

Τα Χριστουγεννιάτικα «ΚΑΛΗΜΕΡΑ» !

Ημερομηνία : Χριστούγεννα 1927

ΤΑ ΚΑΛΗΜΕΡΑ (ΚΑΛΑΝΤΑ)
Η ΓΕΝΝΗΣΙΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ΗΜΩΝ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

Να τα Πούμε ;;;;;
ΚΑΛΗΝ ημέραν άρχοντες αν είναι ορισμός σας
Χριστού τη θείαν γέννησην να πω στ’ αρχοντικό σας
Χριστός γεννάται σήμερον εν Βηθλεέμ τη πόλει,
Οι ουρανοί αγάλλονται χαίρει η κτίσις όλη
Εν τω σπηλαίω τίκτεται εν φάτνη των αλόγων,
Ο βασιλεύς των ουρανών και ποιητής των όλων
Πλήθος αγγέλων ψάλλοντας το «δόξα εν υψίστοις»
Και τούτο άξιον εστί η των ποιμένων πίστις
Εκ της Περσίας έρχονται τρεις μάγοι με τα δώρα.
Άστρον λαμπρόν τους οδηγεί χωρίς να λείψη ώραν
Φτάσαντες εις Ιερουσαλήμ με πόθον ερωτώσι
Πού εγεννήθη ο Χριστός να παν να τον ευρώσι.
Δια Χριστόν ως ήκουσεν ο βασιλεύς Ηρώδης
Αμέσως εταράχτηκε κ’ έγινε θηριώδης.
Ότι πολλά φοβήθηκε δια την βασιλείαν,
Μην του την πάρει ο Χριστός και χάση την αξίαν
Κράζει τους μάγους κ’ ερωτά πού ο Χριστός γεννάται.
Τους είπε να υπάγωσι κι ‘οπου τον ευρώσι,
Να τονε προσκηνήσωσι, να παν να του ειπώσι
Όπως υπάγει και αυτός για να τον προσκυνήση
Με δόλος ο μισόθεος για να τον αφανίση.
Βγαίνουν οι μάγοι, τρέχουσι και τον αστέρα βλέπουν
Φως θεϊκόν κατέβαινε και με χαρά προστρέχουν
Εν τω σπηλαίω έρχονται, βρίσκουν την Θεοτόκον,
Κι εβάστα στας αγκάλας της τον Άγιόν της Τόκον.
Γονατιστοί την προσκυνούν και δώρα του χαρίζουν,
Σμύρναν, χρυσόν και λίβανον, Θεόν τον ευφημίζουν.
Την σμύρναν μεν ως άνθρωπον, χρυσόν ως βασιλέα,
Τον λίβανον δε ως Θεόν σ’ όλην την ατμοσφαίραν
Αφού τον επροσκύνησαν ευθύς πάλι μησεύουν
Και τον Ηρώδη μελετούν να πάγουν για να εύρουν.
Πλην άγγελος εξ ουρανού βγαίνει τους εμποδίζει.
Άλλην οδόν να πορευτούν αυτός τους διορίζει.
Και πάλιν άλλος άγγελος τον Ιωσήφ προστάζει
Εις Αίγυπτον να πορευτή κ’ εκεί να ησυχάζει.
Να πάρει και τη Μαριάμ ομού με τον υιόν της
Ότ’ ο Ηρώδης τον ζητεί τον τόκον τον δικον της.
Μη βλέπων δε ο βασιλεύς τους μάγους να γυρίζουν
Εις Βηθλεέμ επρόσταξε παιδί να μην αφήσουν.
‘Οσα παιδία ευρωσι δύο χρονών και κάτω
Όλα να τα περάσωσιν ευθύς απ’ τα σπαθιά των.
Χιλιάδες δεκατέσσερες σφάζουν εις μιαν ημέρα
Θρήνον κλαθμόν και οδυρμόν είχε κάθε μητέρα
Κι επληρώθη το ρηθέν προφήτου Ησαϊου
Μετά των άλλων προφητών και του Ιερεμίου.
«Φωνή ηκούσθη εν Ραμά, Ραχήλ τα τέκνα κλαίει
Παραμυθείν ουκ ήθελεν ότι αυτά ουκ έχει»
Ιδού ‘οπου σας είπωμεν όλην την υμνωδίαν
Του Ιησού μας του Χριστού γέννησιν την Αγίαν
Και σας καληνυχτίζομεν, πέσατε κοιμηθήτε,
Ολίγον ύπνον πάρετε και ευθύς να σηκωθήτε.
Και βάλετε τα ρούχα σας εύμορφα ενδυθήτε
Στην εκκλησίαν τρέξατε με προθυμίαν μπήτε
Ν’ ακούσετε με προσοχήν όλην την υμνωδίαν
Και με πολλή ευλάβειαν την θείαν λειτουργίαν
Και ευθύς άμα γυρίσετε εις το αρχοντικό σας
Ευθύς τραπέζι στρώσετε βάλτε το φαγητό σας
Και το σταυρό σας κάμετε γευθήτε και ευφρανθήτε
Δώστε και κανενός φτωχού όστις το υστερήται
Δότε και μας τον κόπο μας ό,τι είναι ο πορισμός σας
Και ο Χριστός μας πάντοτε να είναι βοηθός σας
Χρόνους πολλούς να χαίρεσθε πάντα ευτυχισμένοι
Σωματικά και ηθικά να είσθε πλουτισμένοι
Και εις έτη πολλά.

Χρόνια Πολλά και καλά με Υγεία σε Όλους.
Καλά Χριστούγεννα !signature

Χορός «Βρατνίτσκα» … μιά Γαμήλια Χασαπιά κληροδότημα της Γρίβας στον Πολιτισμό !

Ημερομηνία : 2 Οκτωβρίου 2017Πολιτιστικός Σύλλογος banner logo

Η πολιτιστική μας παράδοση , βγήκε από την ίδια τη ζωή. Καθημερινές, απλές  ιστορίες αγάπης, έρωτα,  χαράς και πόνου γνθέτουν το Μωσαϊκό της μετέπειτας πολιτιστιμικής μας ταυτότητας.
Οι Ιστορίες αυτές μπορεί να πάρουν διάφορες μορφές. Να γίνουν ένα υφαντό, ένα φόρεμα, μια αστεία ή λυπητερή ιστορία, μια παροιμία, ένα χωρατό που θα μας διασκεδάζει, κάτι «Σοφό» να μας δείξει τον δρόμο όταν χαθούμε, ένα τραγούδι … ακόμα ακόμα ένας Χορός !
Στα Εντόπια … Βράτα σημαίνει Πόρτα. κι αντιστοίχως Βρατνίτσκα  η πορτούλα,
προέρχεται δε από την Αρχαία Ελληνική λέξη φράττω (αττ.).
Υπομνήματα :
Το ομιλών τοπικό γλωσσικό ιδίωμα, τα Εντόπια … [ Εντόπια πληροφορίες … ΕΔΩ ]

Αναζητώντας τις Ρίζες της Μακεδονικής® μας καταγωγής Συγκριτικό Λεξιλόγιο. σελ 90.

Ο χορός γεννήθηκε γιά να τιμήσει τον εθιμικό αντισυμβατικό τρόπο, στο δρώμενο του Γάμου της Γρίβας. Δράση του Γαμπρού, των Μπρατίμων και των Φίλων του, να μπορέσουν αθέατοι να δούν την προίκα της νύφης πριν αυτή τα στρώσει, γιά πρώτη φορά, την Δευτέρα μετά το Γάμο της, στο νέο της σπιτικό.
Η συγκεκριμένα προσπάθεια (άλλες φορές πετυχημένη κι άλλες όχι) δημιούργησε και το Χορό. Η απόδοσή της προσπάθειας αυτής , μαζί με το όποιο Τρόπαιο απόδειξης, παρουσιαζόταν από τους εμπλεκόμενους, σε ύστερο γλέντι στη Γρίβα, όπου χορευτικά αποτύπωναν το σύνολο της προσπάθειας και των δυσκολιών στην επίτευξη του στόχου, προκαλώντας θαυμασμό ή πειράγματα, αναλόγως του αποτελέσματος που πέτυχαν.

Εικ. Χορευτές του Πολιτιστικού Συλλόγου Γρίβας,  με τις παραδοσιακές φορεσιές του χωριού!

Η Ιστορία του Χορού : 
Την Πέμπτη, πριν το γάμο, η νύφη καλούσε στο Σπίτι της το Σόι και τους Φίλους της Οικογένειας όπου «άπλωνε» τα προικιά της σε όλα τα δωμάτια τους σπιτιού (πολλές φορές και στο χαγιάτι), ώστε να τα θαυμάσουν και να διαλαλήσουν την προκοπή της.
Οι Συγγενείς και φίλοι έφερναν Δώρα κι έδιναν Ευχές.
σ.σ. Τα Σπίτια της Γρίβας, ήταν  Φρουριακού τύπου. Αυτό σημαίνει ότι η Κύρια κατοικία μαζί με τον στάβλο ήταν εντός ψηλής περιμετρικής πέτρινης φράξης. Η είσοδος των μικρών Ζώων καθημερινής εξυπηρέτησης (Κατσίκια, Γίδια) γινόταν από μιά παράπλευρη πορτούλα (Βρατνίτσκα), καθότι η κύρια πόρτα παράμενε ελεγχόμενα κλειστή. Τα κατοικίδια αυτά ζώα συγκεντρώνονταν ομαδικά γιά βοσκή από ένα βοσκό, πολλές φορές ανά γειτονιά και με σειρά, ο οποίος κατά τη επιστροφή τους, τα έβαζε στα αντίστοιχα σπίτια μέσω της πορτούλας αυτής, εφόσον η κλειδωμένη κεντρική είσοδο δεν του επέτρεπε άλλη πρόσβαση.
Αυτή η πορτούλα ήταν και η »Κεκρόπορτα» εισόδου.

Ο Χορός, στην σύνθεσή του, περιγράφει 3 φάσεις :
Στην πρώτη φάση, οι άντρες έχουν τα χέρια στους ώμους (προσδιορισμός δεσίματος και αλληλοστήριξης) και πηγαίνουν, με την σχετική επιφύλαξη, όλοι μαζί προς το σπίτι της νύφης, στην βάση της γνωστής χασαπιάς.
Στην 2η φάση, εφόσον πλέον φτάσανε έξω από το σπίτι, γονατίζοντας περνάνε την βρατνίτσκα και τοίχο-τοίχο μπαίνουν στον προαύλιο χώρο, προς το σπίτι, προσπαθώντας να μην γίνουν αντιληπτοί.cropped-ceb2cf81ceb1cf84cebdceafcf84cf83cebaceb1.jpg
Στην 3η φάση εφόσον πέτυχαν τον στόχο τους και πήραν κομμάτι της προίκας ως Τρόπαιο ή τους ανακάλυψαν και τράπηκα σε φυγή, ο χορός ζωηρεύει και γίνεται τρεχάτος, με προσθήκη επιπλέον βήματος, αλλαγή φοράς στον κύκλο και μαίανδρους (αφού η φυγή γινόταν από τις Ούλιτσες* της Γρίβας).

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.


* Ούλιτσα ή Ούλτσα (Δρομάκι) … το κενό ανάμεσα στις Οικίες.

Παραπομπή :
Η 3η Φάση του Χορού, είναι και Πατέρας του Γριβιώτικου παιχνιδιού παρεών «Δώστε Φωνή — Αΐ Κορτί» … όπου μεγάλες παρέες παιδιών χωρίζονται σε 2 ομάδες και προσπαθούσαν η μία να εντοπίσει την άλλη μέσα στη Γρίβα, και εναλλάξ.

Ευχαριστώ ιδιαιτέρως τους μικρούς συγγενείς και φίλους συγχωριανούς μου γιά το Δώρο Γάμου που μου κάνανε, υπεθυμίζοντάς μου ότι στο Δικό μου γάμο «Βρατνίτσκα» δεν έκανα, όπως συνήθιζα πάντοτε στους άλλους.
σ.σ.  1η μου Βρατνίτσκα, στο Γάμο του Αθανασίου Κόιου (Τραϊανού και Μαρίας) και της Μαρίας Ίτσκου (Θάνου και Ελένης), Σεπτέμβρης ή Οκτώβρης του 1977.

Χορός : Αντρικός
Τύπος : Χασαπιά

σ.σ. Συντάκτη : Βιώνοντας καθημερινά την ξεδιάντροπη κλεψιά της γνήσιας Ελληνικής Μακεδονικής μας κληρονομιάς από τους «Γείτονες», οφείλω να πω ότι οποιαδήποτε αντιγραφή ή παραποίηση της ανωτέρω Ιστορίας αποτελεί υφαρπαγή. Βέβαια είναι δύσκολο να αλλάξεις τον ΚΛΕΦΤΗ και δυσκολότερα τον ΣΦΕΤΕΡΙΣΤΗ.

signature